serwiszglossie
Sciągnij PLIK>>

Bartoszyce (dawniej Barsztyn, niem. Bartenstein, lit. Barštynas, prus. Bartanstabs) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim leżące na Nizinie Sępopolskiej w dolinie rzeki Łyny, w historycznej krainie Barcji. Bartoszyce to miasto o wielowiekowej historii i tradycji, łączące w sobie wpływy polskie, niemieckie i wschodnie. W latach 1975-1998 Bartoszyce administracyjnie należały do województwa olsztyńskiego. Dzisiaj to ważny węzeł komunikacyjny oraz ośrodek administracyjny, usługowy i kulturalny województwa. Według danych GUS z 31 grudnia 2008 roku miasto miało 25 007 mieszkańców.

 

Położenie i lokalizacja
Bartoszyce położone są w północnej części województwa warmińsko-mazurskiego po obu stronach rzeki Łyny. Geograficznie znajdują się w mezoregionie Równina Sępopolska, która jest częścią makroregionu Nizina Staropruska. Ta z kolei wchodzi w skład podprowincji Pobrzeża Wschodniobałtyckie i prowincji Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego. Bartoszyce leżą na równinie, która na swych obrzeżach wznosi się na wysokość 80-100 m n.p.m.i obniża się ku środkowi do 40-50 m n.p.m.

Miasto położone jest (odległości drogowe wg Google Maps ): 71 km od Olsztyna , 256 km od Warszawy , 177 km od Gdańska , 17 km od granicy z Rosją i 58 km od Kaliningradu.

Środowisko naturalne
Według danych z 2005 roku, Bartoszyce mają obszar 11 km² (0,84% powierzchni powiatu) w tym:

tereny zabudowane 27,9%
użytki rolne 27,9%
lasy 6,0%
wody 2,6%
Geologia i rzeźba terenu
Bartoszyce leżą na platformie wschodnioeuropejskiej w regionie obniżenia nadbałtyckiego (czasami nazywanego też synekizą perybałtycką)[6]. Miasto położone jest w obniżeniu wysoczyzny morenowej płaskiej co powoduje, że na terenie miasta rzeźba terenu jest raczej płaska. Natomiast dookoła Bartoszyc dominują tereny pagórkowate z licznymi oczkami wodnymi w miejscowych obniżeniach terenu.

Bartoszycki CMS - INFOBART

Historia
Krzyżacy wybudowali tu w 1240 r. jeden z pierwszych zamków warownych w Prusach (obok zamku w Reszlu i Wissenburg koło Sępopola), przy którym na brzegu Łyny powstało osiedle. Jego założycielami byli najprawdopodobniej osadnicy pochodzący z Hesji lub z Brandenburgii, do których w późniejszym czasie dołączyli liczni osadnicy z Mazowsza[3]. Najpierw wzniesiono drewniana strażnicę, a murowany zamek wybudowano po 1274. W 1326 nadano miastu przywilej lokacyjny i nazwę Rosenthal. W 1332 miasto lokowano ponownie, nadając mu nową nazwę Bartenstein. Tutejszy zamek był w wieku XIV i XV siedzibą prokuratora i należał do komturii w Bałdze. Zniszczony przez mieszczan na początku wojny trzynastoletniej nigdy nie został już odbudowany. Na miejscu zamku wybudowano w 1902 r. gmach starostwa. Miasto rozwinęło się z przyzamkowej "liszki' czyli osady targowej. Przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim wystawił wielki mistrz Luther von Braunschweig (1332)[12]. W przywileju przeznaczono dotację na kościół, ale proboszcz pojawia się w dokumentach dopiero w 1345 r. Miasto szybko się rozwijało, w 1356 r. istniał już dom kupiecki, w 1359 r. wybudowano mury obronne, w 1361 r. były już dwa kościoły. W XIV wymieniane są już trzy bramy: Królewiecka, Sąteczeńska (Młyńska) i Lidzbarska.

Zacieśnienie więzów z Polską wskutek wasalizacji lennej Prus Książęcych w 1525 r., dobrze wpłynęło na rozwój miasta i okolic. Ożywił się handel zbożem, futrami, drewnem, chmielem, bursztynem. Złotym wiekiem w historii Bartoszyc był wiek XVI, jak również XVII. Miasto zaznaczyło rozwój we wszystkich dziedzinach życia gospodarczego i społecznego. Zyskało miano drugiego miasta po Królewcu w Prusach Książęcych.

W 1432 r. liczba mieszkańców wynosiła 1 500, w sto lat później jest już 4 000. Świadectwem znaczenia miasta jest fakt, że w 1656 zjechali się tutaj król szwedzki Gustaw Adolf oraz książę pruski Fryderyk Wilhelm I[10], natomiast w 1661 w Bartoszycach obradował Sejm Pruski. W 1680 roku miasto zostało sklasyfikowane jako pierwsze pod względem rozwoju gospodarczego wśród 48 miast pruskich[13]. W Bartoszycach i okolicach do 1945 roku posługiwano się dialektem języka dolnoniemieckiego- dialektem dolnopruskim z jego lokalną odmianą, gwarą Natangisch-Bartisch.

Zmierzch potęgi Rzeczypospolitej XVIII wieku odbił się bardzo niekorzystnie na sytuacji gospodarczej Bartoszyc. W latach 1788 i 1850 miasto nawiedziły duże pożary.

W 1742 w mieście utworzono superintendenturę Kościoła Ewangelickiego, która następnie w połowie XIX została połączona z superintendenturą frydlandzką[14]. Zadaniem superintendenta z Bartoszyc był nadzór podlegających mu parafii oraz szkół.

Podczas wojen napoleońskich w 1807 r. Bartoszyce znajdowały się w centrum politycznych wydarzeń, gdyż spotkał się tu król Prus Fryderyk Wilhelm III Pruski z cesarzem Aleksandrem I. Cesarz chcąc utrzymać Prusy, w wojnie przeciwko Napoleonowi, po swojej stronie, zagwarantował im zatrzymanie polskich nabytków terytorialnych. Efektem spotkania było podpisanie 26 kwietnia 1807[15]. Traktatu Bartoszyckiego, który był układem sojuszniczym przeciwko Napoleonowi[16][17].

W wyniku pruskiej reformy administracyjnej z 1818 r[18]. Bartoszyce trafiają do okręgu – powiatu ziemskiego (landkreis), którego stolicą jest Frydland.

Bartoszyce dość wcześnie uzyskały bezpośrednie połączenia kolejowe z innymi miastami Prus Wschodnich.

linia Bartoszyce – Głomno – Iława Pruska – Królewiec o długości 58,36 km, otwarta: 24.09.1866[19] r. (eksploatowana przez: Wschodniopruską Kolej Południową -Ostpreussische Südbahn)
linia Bartoszyce – Wiatrowiec – Korsze – Kętrzyn o długości 45,25 km, otwarta: 1.11.1867 r. (eksploatowana przez: Wschodniopruską Kolej Południową- Ostpreussische Südbahn)
linia Bartoszyce – Postehnen (węzeł kolejowy koło Frydlandu) o długości 29,60 km, otwarta: 1.07.1911 r. (eksploatowana przez: Pruskie Koleje Państwowe (Preussische Staatsbahnen)).
linia Bartoszyce – Szwaruny o długości 7,0 km, otwarta: 10.08.1916 r. (eksploatowana przez: Pruskie Koleje Państwowe (Preussische Staatsbahnen)[20].

Warszawa w domenie TK
Poza koleją żelazną Bartoszyce uzyskały również połączenie telegraficzne w 1881 r. i telefoniczne w 1899 r[21] . W tym czasie wymienia się już, iż miasto posiadało gimnazjum (dzisiejsze Liceum Ogólnokształcące im. S.Żeromskeigo) oraz 7 jarmarków[10].

Dopiero koniec XIX wieku i początek XX wieku spowodował podniesienie miasta z upadku i wzrost zamożności. W 1902 do Bartoszyc przeniesiono siedzibę okręgu (powiatu) frydlandzkiego (nazwę na bartoszycki zmieniono dopiero w 1927 r.). Samo miasto zaczęło zmieniać charakter z rzemieślniczo-kupieckiego na urzędniczo-wojskowe. Według dostępnych danych w 1912 w Bartoszycach i okolicach działało 5 szkół[22].

Podczas I wojny światowej mieściła się tu siedziba niemieckiego feldmarszałlka Paula von Hindenburga[23] .

Bartoszyce w 1933 roku liczyło 8717 mieszkańców, natomiast w roku 1939 liczyło 11 268, a wraz z garnizonem wojskowym 12 912[24] .

Po wojnie miasto włączono do Polski. Jego dotychczasową, niemiecką ludność zastąpiono polskimi i ukraińskimi przesiedleńcami. Od 1946 roku siedziba powiatu.

Strony związane z Bartoszycami i okolicami

 

 Odbiorcami tego systemu są przede wszystkim firmy i instytucje o zasięgu lokalnym, w Bartoszycach i okolicach oraz Olsztynie.

Wszystkie poniższe serwisy są wykonane w tej technologii

 

 

 

 źródło: wikipedia


 

 

Zobacz:

»krokiety »pierogi »pyzy »krokiety »naleśniki »gołąbki »kluski »uszka »kopytka »pierożek warmiński »mapa sklepu
»
Bartoszyce »Olsztyn »Bisztynek »Ostróda »Kętrzyn »Reszel »Elbląg »Szczytno »Lidzbark Warmiński » zdrowa żywność » ekologiczna zywność » zywność bez konserwantów

 

Odsłony: 70780 :: Unikalne: 25976 :: Dzisiaj: 17 :: Wczoraj: 46 :: Online: 1 :: Najwięcej odwiedzin: 30-04-2020 (286) :: | administracja